Đồng Văn - Hà Giang

 (Sủng Là - Đồng Văn - Hà Giang 2.2014)
Những người đàn ông H'mong đổ khuôn đúc lưỡi cày chuẩn bị cho vụ mùa mới.

Một ngày mùa hè, khi thực hiện những cảnh quay bộ phim tài liệu về mùa hè ở đô thị, tôi bắt gặp cảnh một người đàn ông trần truồng tắm trong một vụng nước, vốn là phần móng đang xây dở của một tòa nhà cao tầng (trong tương lai) trên đường Xã Đàn. Người đàn ông và vụng nước ngăn cách với dòng người đang lườm lượp chui qua hầm Kim Liên bằng một bức tường quây bằng tôn. Cái vụng nước và cỏ dại um tùm bên trong móng nhà xây dở được người đàn ông đối xử như ao nước và vườn cây nhà mình. 

Hình ảnh đó trở lại trong đầu khi những phút đầu bộ phim Copenhagen Dreams lướt qua, khi lời bình của phim nhắc đến "những chiếc ghế băng sơn màu xanh-Copenhagen". Suốt cả phim chẳng thấy ai ngồi, cũng chẳng thấy một hình ảnh nào của "chiếc ghế băng sơn màu xanh-Copenhagen". Và cho đến tận khi kết thúc bộ phim rồi, khi tất cả những gì độc đáo nhất, sinh động nhất, hồn nhiên nhất, chân thực nhất, ấn tượng nhất của một thành phố đã hiện ra...những chiếc ghế vẫn ẩn nấp kín đáo ở một nơi nào đó mà ta chưa từng biết đến.

ĐÁ, MẶT TRỜI, NƯỚC VÀ NHỮNG BÔNG HOA CÚC DẠI

Ba người đàn ông sống trong một ngôi nhà đá, giữa một thung lũng đá, nơi chỉ có ngô và những bụi cỏ voi mọc quá đầu người. Người cha đã mất vợ, người con trai cả có vợ đi buôn bán xa, nửa tháng mới về, cậu con trai út bị câm và không lấy được vợ.

Một ngày họ không có quá nhiều việc để làm và khi ngồi ăn mèn mén với nhau, họ không có nhiều điều để nói. Một ngày có mặt trời hay sương muối cũng là một sự thay đổi đặc biệt đối với họ.

Ông bố có một chiếc điếu cày với một bếp lửa đỏ suốt ngày trong ngôi nhà tối. Anh con trai cả có một chiếc đài bán dẫn giữa một thung lũng toàn đất đá khô cằn. Anh con trai út có một con chó nhỏ và những bụi cúc dại nở hoa tím.

ĐÁ, MẶT TRỜI, NƯỚC VÀ NHỮNG BÔNG HOA CÚC DẠI.

BK & ĐD: Khoisun
Quay phim: Hà Dũng
Thể loại: Phim tài liệu

Trở lại Sài Gòn

rũ xuống oi nồng.

Viết một chút về Sài Gòn

Chiếc Taxi vinasun quẹo rề rề vào một con hẻm trên đường Nơ Trang Long. Hàng quán cũng bắt đầu chấm dứt từ đầu hẻm, trả lại cái không khí đặc quánh của một đêm Sài Gòn, luồn qua cửa kính taxi đã hạ thấp. Người đàn ông to béo ngồi ghế trước, lướt những ngón tay mũm mĩm trên bàn phím điện thoại, hầu như không nhìn ra ngoài cửa kính xe. Cái thành phố này chả còn gì lạ lẫm với y, không gì, kể cả những con hẻm.

Tôi có cảm giác mình bị ném đột ngột vào thành phố này, con hẻm này, trong chiếc taxi vinasun với những chữ số đỏ tính tiền nhấp nháy. Lách chiếc xe máy qua hai đoạn đường tắc, vượt qua năm chiếc đèn đỏ và may mắn kịp lên máy bay vài phút trước khi cất cánh, tai vẫn còn ù trong chuyến bay đầu tiên trong đời, giờ tôi ngồi đây, im lặng và lọt thỏm trong thành phố này.

Ngay khi ném chiếc balo lên giường trong phòng của một nhà nghỉ nằm khiêm tốn trên đường Lê Quang Định, tôi đã biết mình không thuộc về thành phố này. Chiếc cửa sổ chẳng mở ra đâu khi chỉ cách bức tường của nhà kế bên 20cm. Những bức tường mầu cam vẫn còn lấp lánh những hạt cát, tiếp nhận tối đa ánh sáng từ khung cửa sổ khi đèn trong phòng đã tắt hết. Trần nhà trở thành một miếng bánh khổng lồ với những hạt đường mịn.

( Đang nghĩ tiếp...)

Người ta làm gì trong một căn phòng tối?

Đúng 12h30 thì say. Say khi bắt đầu nghe câu " Em ngắt đi một chùm hoa thạch thảo/ Em biết cho mùa thu đã chết rồi".
Khi những con tôm đỏ nằm vắt vẻo một nửa mình trên thành đĩa, những miếng thịt bò tái dại, nguội ngắt, những sợi bún thôi không trườn trên đũa mà nằm im trong âu nhựa, những vỏ chai trống rỗng, còn ly tách vẫn còn lưng lửng rượu, thì bỗng nhiên tôi lại nghĩ tới những cô gái. Luôn là những cô nàng khi cuộc rượu đã tàn.
Bắt đầu luôn là Xù, ngay cả khi mái tóc của cô nàng đã bị ép thẳng thớn thì cái mùi hương bồ kết quen thuộc của mái tóc xù vẫn luôn váng vất. Cứ thế, đôi khi ta rúc mũi vào mái tóc của một cô gái chỉ để tưởng tượng ra cái mùi hương xưa cũ từng gắn bó với ta. Và khi đó, việc hôm nay nàng gội đầu bằng loại dầu gội gì thành ra chẳng có gì quan trọng, bởi chỉ ùa vào mũi ta một mùi hương xưa cũ.
Xù luôn có linh cảm rằng một ngày nào đó tôi sẽ bỏ rơi mẹ con nàng ( nàng luôn nghĩ rằng đó là một cậu con trai). Rồi hai mẹ con, mặc dù vẫn còn thương nhớ tôi, sẽ bắt một chuyến tầu vào Sài Gòn, tìm gặp anh chàng Dark, người giờ đây vẫn còn mê mệt nàng nhưng không phải là người được nàng chọn. Có thể chỉ là để tìm lại một cảm giác được ai đó mê mệt, khi người mà nàng mê mệt đã bỏ nàng đi, có thể không phải vậy. (Tôi chưa bao giờ thực sự hiểu nàng).
Chưa bao giờ Xù xuất hiện trong một cuốn sách mà tôi đã đọc. Có thể cùng nhau đọc rất nhiều cuốn sách, nhưng chưa bao giờ Xù gợi nhắc đến một cô gái nào trong sách. Cũng có thể là do những cô gái trong sách thường có một số phận kỳ lạ, trong khi Xù lại có một cuộc sống bình thường, ít kịch tính. Có những người phụ nữ sinh ra để làm vợ. Tôi luôn có linh cảm rằng ngoài Xù ra tôi không thể lấy ai khác. Không ai có thể mang đến cho những đứa con của tôi một cảm giác an toàn như Xù.
Những cô gái trong sách thường khiến tôi nghĩ đến D. Người mà duy nhất cho tới giờ tôi nghĩ rằng nếu bất chợt bỏ đi đâu đó thật xa, bất chợt muốn biến mất, thì người cùng biến mất với mình sẽ là D. Có những cô gái luôn gây cho chúng ta cảm giác họ hiện diện đó nhưng tan biến cũng rất nhanh. Và ta không ngừng tưởng tượng về họ, chắp cho họ những hi vọng và mơ mộng của mình. Cho dù có những khi mình chợt nhận ra "đi quá đà" trong sự tưởng tượng về họ, thì ta cũng biết rằng không thể nào khác được.
Gần đây nhất tôi nghĩ tới D. là khi đang đọc Thạch Thôn của Quách Tiểu Lộ. D. có cái nhìn của San Hô, cái nhìn khiến tôi bối rối, ngay cả khi tôi nói ra một lời nói thật, nhưng tôi vẫn bối rối. Và D. luôn biết cách để làm cho những vật xung quanh nàng trở lên sinh động, đặc biệt, kể cả với một con cá Chình (nếu nàng được tặng) nàng cũng sẽ biết cách tạo ra những điều thú vị.
Không hiểu làm thế nào tôi tỉnh dậy trong một căn phòng tối, cửa sổ không có rèm, được bịt gió bởi một tấm chăn mỏng. Tôi nằm đó và nghĩ tới những cô gái và lạ lùng tôi chỉ gọi điện cho họ để nói rằng tôi đang say mà không muốn cô nàng nào tới đây, thấy tôi đang nằm trong một căn phòng tối, đầu óc quay cuồng vì nghĩ về họ, hơn là vì rượu.

Tiếng động trong vườn

Tôi thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm khuya, không phải bởi "những tiếng vỗ của một đôi cánh lớn", tiếng động mà anh chàng nhân mã Guedali vẫn thường nghe thấy (Con Nhân mã ở trong vườn - Moacyr Scliar). Có những tiếng động râm ri sau bức tường, trong khu vườn của nhà hàng xóm. Tiếng động có thể phát ra từ gò đất có cái miếu trong khu vườn của nhà hàng xóm, ngay sát buồng tôi nằm, chỉ cách một bức tường. Trong bóng tối, suy nghĩ của con người thường nghiêm trọng hơn, thường có những nỗi sợ hãi mơ hồ. Mơ hồ đến mức tôi cam đoan nỗi sợ hãi này không xuất phát từ cái miếu trong vườn.
Tôi cứ thế mất ngủ từ năm ngoái sang năm nay, bởi có những tiếng động lạ lùng và nỗi sợ hãi mơ hồ cứ bám riết lấy tôi từ năm ngoái sang năm nay. Tệ thật.

Eternal Summer_Leste Chen

Mình vẫn tin rằng: ở đâu đó vẫn có một mùa hè bất diệt.
Một mùa hè giống như mùa hè của Jonathan và Shane. Một mùa hè có thể sai lầm nhưng họ không muốn thay đổi.Và mọi chuyện nên được giải quyết ở đó, trên bờ BIỂN.

Căn phòng ánh sáng_Mùa đom đóm bay

Đã quay xong MÙA ĐOM ĐÓM BAY

@films: Picnic (Shunji Iwan)

Ba người điên cùng làm một một cuộc Picnic trên tường. Một anh chàng mọt sách bị buộc tội sát hại thầy giáo, một cô nàng khoác lên mình bộ cánh đen tuyền của quạ, cùng một anh chàng nhí nhố, ưa triết lý và ranh ma.
Ba người điên cùng làm một cuộc picnic trên tường, bước chân trên bờ tường,từ trại thương điên, họ đã đi vòng quanh thành phố. Từ bỏ tiếp xúc mặt đất, họ thấy được một sự an toàn nhờ giãn cách. Khi bước hụt chân và rơi xuống đất, họ nghĩ mình đã chết rồi.
Người điên cũng có lý lẽ của riêng họ.

@films: a long walk

Đấy, cái phim này cả tuần nay xem mãi không xong, rõ ràng có một cái gì đó ngăn cản mình đi đến cái đoạn kết của phim này.
Một ông già muốn trải qua quãng thời gian ngắn ngủi cuối đời của mình ở một nơi xa lạ, đã thuê một phòng trọ trong một căn nhà bình thường bên núi. Hàng xóm của ông là một cô gái làm ở quán bar sống cùng tên người tình nát rượu và cô con gái nhỏ, cả ngày cô bé không nói một câu nào. Mỗi lần muốn nói điều gì đó, mỗi lần bị đánh đập, cô bé chỉ kêu lên như một con mèo bị bóp cổ. Cô bé đặc biệt thích vẽ tranh, ghép những miếng giấy thành những bức tranh. Cô bé làm điều đó kiên trì, nhẫn nại và tỉ mỉ trong một căn phòng bừa bộn, bẩn thỉu như chuồng chồ.
Cô bé đó đã gợi lại cho ông già nhớ tới đứa con gái bé nhỏ tội nghiệp của mình, cùng cuộc sống gia đình không lấy gì hạnh phúc (mà tệ hại là nguyên nhân phần lớn thuộc về ông). Chứng kiến cảnh cô bé bị đối xử tàn tệ, ông muốn đưa cô bé đi.
Nhưng mình tin rằng chỉ có 1 lý do duy nhất thôi: hằng đêm, ông thấy cô bé đứng trên lan can và nhìn ra phía xa như chờ đợi một điều gì đó đến từ màn đêm đen đặc.
+ Cả tuần qua,đã quen với không khí của bệnh viện, những chiếc ga trải giường trắng, những hành lang vào những buổi trưa trời mưa thưa thớt bóng người. Tuần tới hi vọng mọi việc sẽ tốt đẹp hơn.
Lại nhớ đọc được ở đâu đó câu chuyện của một anh chàng nói rằng, nếu có thể, muốn được biết trước thời điểm mình sẽ chết 2 tiếng, để được chui vào rạp chiếu phim, xem bộ phim mà mình thích, rồi nằm lại mãi ở đó, trong bóng tối.
Đấy, cứ vào bệnh viện là lại nghĩ đến bệnh tật, chết chóc. Nhưng lần này không phải mình nằm viện. Nhưng dù sao vẫn nhớ tới Undo (Shunji Iwan).

@films: Butterfly (Shunji Iwan)

Đôi khi, chúng ta như một cánh bướm, bay bấn loạn trong một căn phòng chật hẹp. Những chiếc chao đèn vung vãi ánh sáng, rọi vào những sắc mầu loang lổ.
Tháng 7 rồi đó em!

@films: Những kẻ cô đơn (David Ondricek - Séc)

Một anh chàng đang say đắm trong hạnh phúc với một cô gái vẫn có những cuộc "xem mặt" với những cô gái khác chỉ vì anh ta sợ rằng "cô gái thực sự là của mình" vẫn còn lang thang đâu đó ngoài kia. Và rồi anh ta mất cả người yêu lẫn "cô nàng gặp mặt" trong một tình huống khiến anh sững sờ đến tức cười: họ là một. Từ đó, anh chàng sử dụng chương trình radio do mình phụ trách để giãi bày những tình tình cảm của mình tới cô, rằng "được gặp lại cô còn khó hơn là gặp người ngoài hành tinh". Và anh còn phát nguyên cả một cuộn băng chỉ ghi lại tiếng ho của cô dù biết mình sẽ bị đuổi việc (y hệt cái VCradio thứ 6 hàng tuần ở công ty mình).
Một anh chàng "đong đưa", có biệt tài lên giường với bất cứ cô gái nào chỉ sau 15 phút gặp mặt, đã bị "choáng váng" bởi ly "thân xác" của một cô nàng làm việc ở quầy bar. Nhưng ly "thân xác": một ít muối ở sau tai, một lát chanh ở môi và rượu rót vào rốn (vâng, chính là rốn) cũng chỉ khiến anh luẩn quẩn theo cô được vài ngày, để rồi anh áp dụng ly "thân xác" này với một cô nàng làm ở quầy bar khác. Anh ta chỉ đau đớn và day dứt thực sự bởi cái chết bất ngờ của mẹ anh.
Một anh chàng, chính xác là một bác sĩ phẫu thuật danh tiếng với một gia đình yên ấm (cái mà anh ta cho rằng không có gì là thiêng liêng hơn), đã phải nhờ tới một ảo thuật gia để làm trò lừa mị người vợ của mình, để được biến mất NGAY TRƯỚC MẮT cô. Chỉ là bởi anh vừa nghe tin cô gái mà mình từng yêu vừa chia tay người yêu, anh đã có cơ hội để thực hiện một kế hoạch: đóng giả nhân viên điện lực tới tặng hoa cho cô vào mỗi buổi sáng, trong sự "truy đuổi" đến tận cùng những năm tháng yêu đương đã mất.
Một anh chàng nghiện ngập, đầu óc phiêu diêu bằng tất cả sự chân thật của mình đã có được tình yêu của một cô gái (người vừa mới chia tay người yêu và đang bị tấn công trở lại bởi người tình cũ). Nhưng anh ta lại quên mất là mình chưa chia tay người yêu, anh mới chỉ tiễn cô ta ra ga về thăm ông bác ít ngày. Kẻ được đón đợi nhất lại là người không nhớ nồi mình đã làm gì vào ngày hôm qua.
Tất cả họ đều tin vào một định mệnh, rằng họ không thể là người cô đơn. Khi đó ngay cả một vụ tai nạn ô tô cũng trở thành tín hiệu.
Ở những thời điểm nào đó, mình cũng đã chưa từng khác họ và không ngừng nghĩ về những tín hiệu.

@books: Hồi ức kẻ sát nhân (Amélie Nothomb)

Đôi bàn tay siết mạnh vào chiếc cổ cao và mềm mại, như thể chiếc cổ ấy sinh ra để đón nhận khoảnh khắc tắc thở này.
Trơn và mềm mại, trượt qua cả sự ngập ngừng, trói buộc và day dứt. Còn lại là một đôi môi biết cách mỉm cười.

Có những ngày ta muốn đi ngủ sớm..

như một sự yên ổn trên giường ngủ của mình.
Ngay cả những câu chuyện ly kỳ nhất, ngay cả những bộ phim điên loạn nhất cũng không đủ sức kéo ta ra khỏi sự mệt mỏi này.
Chỉ là bởi có những ngày ta muốn đi ngủ sớm, để tái tạo trong giấc mơ của mình những phân cảnh riêng rẽ của những ngày ta đang sống, những tưởng tượng của những người vẫn chỉ mãi hình dung về ta với tất cả sự tưởng tượng mà họ có thể.
Chỉ là bởi có những ngày ta muốn đi ngủ sớm, trước khi họ chán ngấy ta trong sự tưởng tượng của mình.

Những bông hoa đã bỏ đi đâu?

Giá có một chiếc giếng để thỉnh thoảng có thể đi tìm.


Mùa hè, những con cào cào bắt đầu nhẩy múa.

Mùa thu, những vạt cỏ đã bắt đầu khô cháy.

Mùa đông, miệng giếng khô, và những vết nứt sâu dần.

Mùa xuân, rêu đã phủ kín thành giếng ẩm mốc, những con bọ bắt đầu từ bỏ hang ổ của mình.

Giá có một chiếc giếng để thỉnh thoảng có thể đi tìm, khi những bông hoa cũng chẳng còn kiên nhẫn để chờ đợi.

@ time: Rũ xuống oi nồng

Chiếc điện thoại nằm im và chờ đợi đến nghẹt thở một tin nhắn phản hồi.
Như thể mùa hè đã trút xuống một nỗi hoang mang và cùng quẫn trên những vỉa hè ngập nắng. Áo đỏ, lạnh đến tê người.
Tông vàng, với những ngón chân trần, trắng và xếp lại như những cánh hoa ly rũ nước, giấu dưới một chiếc ghế đỏ trong một ngày se lạnh. Rũ xuống oi nồng.
Chiếc điện thoại nằm im và chờ đợi đến nghẹt thở một tin nhắn phản hồi. Đó là sự trả giá cho một tin nhắn vừa chuội đi, trong nỗi hoang mang và cùng quẫn của mùa hè.

@ films: Đừng gửi một cuốn sách cho người đã ở một mình rất lâu.

Đừng gửi một cuốn sách cho người đã ở một mình rất lâu.
Cô gái đã làm việc trong nhà máy 10 năm, 10 năm chưa một lần đi muộn, chưa một ngày nghỉ ốm, đã dành chuyến nghỉ phép của mình trên một dàn khoan dầu ngừng hoạt động. Đó là một khối thép câm lặng, đã chịu đựng 25 triệu con sóng đánh vào mình.
Người đàn ông nằm đó, với đôi mắt bị thương do vụ cháy trên dàn khoan, cùng những vết bỏng mà chỉ cần nở một nụ cười, một cái rung môi cũng đủ khiến toàn thân anh đau đớn. Anh tưởng tượng về cô, cô gái đã ở một mình suốt 10 năm liền, trong một căn phòng thưa thớt ánh sáng, với một món ăn quen thuộc suốt 10 năm qua: cơm, thịt gà tẩm bột và nửa quả táo. 3 món đó, ròng rã 10 năm. Người đàn ông tin rằng cô vô cùng bí ẩn và chỉ cần lấy được nụ cười của cô cũng đủ để khiến anh bớt đi đau đớn.
Cô gái chưa bao giờ sẵn sàng cho một nụ cười.
Đó là một cuộc rượt bắt, ngay cả khi họ không tin rằng mình sẽ nhận được gì. Chỉ khi một cuốn sách xuất hiện, chỉ khi một câu chuyện xuất hiện để họ thực sự thuộc về nhau.
Đừng gửi một cuốn sách cho người đã ở một mình rất lâu. Đừng kể một câu chuyện cho người đã nằm trong bóng tối quá lâu.

@ films: đôi môi Ả rập

Trên một chuyến tầu đi xuyên thành phố, người đàn ông (với một cuộc sống yên ổn và hạnh phúc) đã bị cuốn vào câu chuyện của một cô gái về một xứ sở đầy cát, những cây cọ và những con lạc đà. Ở cô toát ra một vẻ hoảng hốt, bất an nhưng đầy quyến rũ, bằng một nỗi say mê chết người, đặc quánh hơi thở của một mảnh đất anh chưa từng đến.
Người đàn ông - người soát vé trên những chuyến tầu đi ngang thành phố, đã đi một quãng đường dài bằng 10 vòng trái đất, nhưng lại thấy rằng mình đã mất 10 năm để chẳng đi đâu cả, với cái việc cứ đi lại giữa 2 đầu thành phố. Và anh đã bị mê hoặc thực sự, về một xứ sở xa xôi.
Khi người đàn ông đặt môi hôn một cách thông thường lên đôi môi anh đã hôn suốt 2 năm qua, đầu anh váng vất hương vị của cơm rang Ả rập, váng vất một đôi môi dày Ả rập, váng vất một làn da, hương thơm Ả rập, váng vất mùi vải và những mầu sắc sặc sỡ từ bộ quần áo Ả rập, váng vất một mái tóc Ả rập mỗi ngày buộc theo một kiểu khác nhau...Anh váng vất nghĩ đến việc hôn một đôi môi khác, một đôi môi Ả rập.
Và rồi cô đột ngột biến mất, còn anh, anh không thể trở về cái trạng thái cân bằng lúc đầu, không thể trở về với đôi môi anh đã hôn suốt 2 năm qua, đôi môi chưa một lần lừa dối. Anh không thể trở về với những toa tầu vẫn đi ngang thành phố, anh đi tìm một xứ sở đầy cát, những con lạc đà và cọ. Để rồi, điều mà anh tìm thấy chỉ là một câu chuyện mà cô gái đã tưởng tượng ra, một bức hình quảng cáo tour du lịch khám phá của công ty lữ hành, mà tới mùa đông họ sẽ thay một tấm hình quảng cáo thám hiểm xứ tuyết, thay cho xứ cát nóng bỏng của mùa hè.
Người đàn ông nằm đó, một mình giữa sa mạc với đôi môi khô nẻ.Ngay cả đến lúc ấy, khi cát đã lùa đầy vòm họng của anh, anh vẫn nghĩ đến một đôi môi Ả rập.